Giá thành tăng đột biến chưa chắc do phần mềm tính sai. Phần lớn trường hợp cần kiểm tra lại đối tượng chi phí, sản lượng và cách phân bổ.
1. Kiểm tra đúng đối tượng tính giá thành
Một mã sản phẩm, một đơn hàng hoặc một công đoạn có thể dùng phương pháp tập hợp khác nhau. Nếu xuất nguyên vật liệu nhầm đối tượng, giá thành của cả hai sản phẩm sẽ sai.
2. Đối chiếu số lượng và đơn vị tính
Kiểm tra lượng nguyên vật liệu xuất, thành phẩm nhập, tỷ lệ hao hụt, đơn vị tính và hệ số quy đổi. Đặc biệt với sản xuất theo size, quy cách hoặc nhiều công đoạn, sai quy đổi nhỏ cũng có thể tạo chênh lệch lớn.
3. Rà soát chi phí còn thiếu
Chi phí nhân công, điện, khấu hao, công cụ dụng cụ hoặc chi phí dịch vụ chưa được ghi nhận đúng kỳ sẽ làm giá thành thiếu hoặc dồn sang kỳ sau.
4. Kiểm tra sản phẩm dở dang
Không đánh giá đúng sản phẩm dở dang đầu kỳ, cuối kỳ có thể làm biến động giá thành bất thường dù sản lượng và giá mua nguyên liệu gần như không đổi.
5. Xem lại tiêu thức phân bổ
Phân bổ chi phí chung theo sản lượng, giờ máy, nhân công hay tiêu thức khác sẽ tạo kết quả khác nhau. Tiêu thức phải phản ánh tương đối hợp lý mức sử dụng nguồn lực.
6. Kiểm tra thời điểm chốt kho
Chứng từ nhập xuất ghi nhận muộn, âm kho hoặc thay đổi giá nhập sau khi tính giá thành có thể ảnh hưởng đến kết quả. Nên đối chiếu kho trước khi chạy tính giá thành.
7. Phân tích chênh lệch theo thành phần
Tách chênh lệch do giá nguyên vật liệu, lượng tiêu hao, năng suất, sản lượng và chi phí chung. Chỉ điều chỉnh sau khi đã tìm được nguyên nhân từ chứng từ và quy trình.
Áp dụng với Nano Financial
Thiết lập đối tượng tập hợp chi phí và kiểm tra dữ liệu kho – sản xuất – kế toán trên cùng kỳ. Khi báo cáo khác kỳ vọng, ưu tiên truy vết chứng từ và phương pháp tính trước khi thay đổi cấu hình.
Gợi ý thực hành
Hãy chọn một kỳ dữ liệu thực tế, kiểm tra từng chứng từ nguồn, ghi nhận chênh lệch và phân công người chịu trách nhiệm. Quy trình kiểm soát rõ ràng thường quan trọng hơn việc tạo thêm nhiều báo cáo.
Tham khảo: Bộ Tài chính; Cơ sở dữ liệu văn bản Chính phủ; Cơ quan thuế. Các tình huống và khuyến nghị quản trị trong bài là tổng hợp kinh nghiệm thực hành, không phải trích dẫn nguyên văn hoặc ý kiến pháp lý chính thức.
Nam Trung Company – Tư vấn giải pháp kế toán và quản trị tài chính Nano Financial. Hotline 0966 771 772 (Mr. Hữu Anh). Liên hệ tư vấn.